Motosiklet sürücülərinin ən çox etdiyi 10 təhlükəli səhv
7 dəq oxuma

Motosiklet sürmək azadlıq hissi yaradır. Lakin yolda verilən bir yanlış qərar saniyələr ərzində ciddi nəticələrə səbəb ola bilər. Bəs sürücülər ən çox hansı səhvlərə yol verirlər və bunlardan necə yayınmaq mümkündür?
Motosiklet avtomobildən fərqli olaraq sürücünü qoruyan kuzova malik deyil. İki təkər üzərində hərəkət etmək balans, diqqət, düzgün qərarvermə və ətrafdakı nəqliyyat vasitələrinin davranışını əvvəlcədən qiymətləndirmək bacarığı tələb edir.
ABŞ-ın Milli Avtomobil Yollarında Hərəkətin Təhlükəsizliyi Administrasiyasının (NHTSA) məlumatlarına əsasən, 2024-cü ildə ABŞ-da qət edilən eyni məsafəyə görə motosikletçilərin yol-nəqliyyat hadisələrində ölüm göstəricisi minik avtomobilində olan şəxslərinkindən təxminən 27 dəfə yüksək olub.
Bu statistika ABŞ-a aiddir, lakin motosiklet sürərkən risklərin idarə olunmasının əhəmiyyətini aydın göstərir.
ERRANTES RC olaraq motosiklet sürücülərinin diqqət etməli olduğu 10 təhlükəli səhvi və onların qarşısını almağın praktik yollarını təqdim edirik.
1. Avtomobillərin görünməz zonalarında hərəkət etmək

Motosiklet sürücülərinin ən təhlükəli səhvlərindən biri avtomobilin yan tərəfində uzun müddət hərəkət edərək onun sürücüsünün güzgülərində görünməməkdir.
Avtomobillərin yan və arxa hissələrində elə sahələr mövcuddur ki, sürücü güzgülərdən baxdıqda həmin sahələri tam görə bilmir. Bu sahələr görünməz zona (blind spot) adlanır.
Avtomobil sürücüsü zolaq dəyişmək qərarına gəldikdə həmin zonada olan motosikletlə toqquşma riski yarana bilər.
Necə yayınmalı?
- Avtomobillərin görünməz zonalarında uzun müddət hərəkət etməyin.
- Avtomobil sürücüsünün sizi gördüyünü güman etməyin.
- Yan-yana hərəkət etmək əvəzinə təhlükəsiz məsafə və görünmə mövqeyi seçin.
- Ötmədən əvvəl qarşıdakı yolun və zolağın təhlükəsiz olduğunu yoxlayın.
- Xüsusilə yük avtomobillərinin və avtobusların yanında daha ehtiyatlı olun.
Unutmayın: Sizin avtomobili görməyiniz avtomobil sürücüsünün də sizi gördüyü demək deyil.
2. Təhlükəsiz ara məsafəsini saxlamamaq
Qarşıdakı avtomobilə həddindən artıq yaxın hərəkət etmək sürücünün reaksiya vermək imkanını azaldır.
Avtomobil qəfil əyləclədikdə motosiklet sürücüsünün vəziyyəti qiymətləndirmək, əyləcləmək və təhlükəsiz manevr etmək üçün kifayət qədər vaxtı olmaya bilər.
Necə yayınmalı?
- Normal şəraitdə ən azı 2 saniyəlik izləmə intervalını başlanğıc meyarı kimi götürün.
- Yağış, zəif görünmə, sürüşkən yol və sıx hərəkət şəraitində məsafəni artırın.
- Qarşıdakı avtomobilin yalnız arxa hissəsinə deyil, mümkün qədər irəlidəki nəqliyyat axınına da diqqət yetirin.
- Dayanarkən qarşıdakı avtomobillə təhlükəsiz çıxış imkanı saxlayın.
İki saniyə bütün şəraitlərdə kifayət edən zəmanətli məsafə deyil. Sürət və yol şəraiti dəyişdikcə təhlükəsiz interval da artırılmalıdır.
3. Döngəyə həddindən artıq sürətlə daxil olmaq
Döngəyə düzgün sürət seçmədən daxil olmaq motosikletin idarə olunmasını çətinləşdirir.
Sürücü döngənin ortasında sürətinin həddindən artıq yüksək olduğunu başa düşdükdə qəfil əyləcləyə, istiqaməti səhv seçə və ya yolun kənarına çıxa bilər.
Cruiser tipli motosikletlərdə yerə yaxın konstruksiya və bəzi modellərdə məhdud əyilmə bucağı da nəzərə alınmalıdır.
Necə yayınmalı?
- Döngəyə daxil olmamışdan əvvəl təhlükəsiz sürət seçin.
- Baxışınızı yalnız ön təkərin qarşısına deyil, getmək istədiyiniz istiqamətə yönəldin.
- Motosikletin texniki imkanlarını və şəxsi bacarıqlarınızı aşmayın.
- Yaş, qumlu və çınqıllı döngələrdə daha ehtiyatlı olun.
- Döngədə əyləc və qaz idarəetməsini hamar tətbiq edin.
Döngəyə girişdə sürəti düzgün seçmək sonradan riskli düzəlişlər etməkdən daha təhlükəsizdir.
4. Ön və arxa əyləcdən düzgün istifadə etməmək

Motosikletin əyləc sistemi avtomobildən fərqli idarəetmə xüsusiyyətlərinə malikdir.
Əyləcləmə zamanı yük ön təkərə ötürülür. Buna görə ön əyləc, adətən, dayandırma gücünün mühüm hissəsini təmin edir. Bununla belə, arxa əyləcin də balanslı istifadəsi vacibdir.
Necə yayınmalı?
- Ön və arxa əyləcdən motosikletin istehsalçı təlimatına uyğun istifadə edin.
- Əyləc qüvvəsini qəfil deyil, tədricən və nəzarətli artırın.
- Təhlükəsiz, qapalı məşq meydançasında fövqəladə əyləcləməni təcrübədən keçirin.
- ABS sisteminin mövcudluğunu və onun məhdudiyyətlərini bilin.
- Yaş və sürüşkən yolda əyləcləməyə daha erkən başlayın.
ABS təkərlərin bloklanmasının qarşısını almağa kömək edir, lakin fizika qanunlarını dəyişmir və hər şəraitdə qısa dayanma məsafəsinə zəmanət vermir.
5. Yol örtüyünün vəziyyətini qiymətləndirməmək
Avtomobil üçün kiçik narahatlıq yaradan yol qüsuru motosiklet üçün ciddi təhlükəyə çevrilə bilər.
Qum, çınqıl, yağ ləkələri, metal qapaqlar, yol nişanlanmasının yaş boyalı səthləri və çuxurlar təkərlərin yol tutuşuna təsir edə bilər.
Necə yayınmalı?
- Qarşıdakı yol səthini davamlı müşahidə edin.
- Şübhəli sahələrə çatmazdan əvvəl sürəti azaldın.
- Maneələrdən yayınarkən kəskin və nəzarətsiz sükan hərəkətlərindən çəkinin.
- Yağışın başlanğıcında xüsusilə ehtiyatlı olun.
- Təkərlərin vəziyyətini və təzyiqini müntəzəm yoxlayın.
Xüsusilə şəhər yollarında avtomobil təkərlərinin yaratdığı çökəkliklər, tikinti materialları və sürüşkən səthlər diqqət tələb edir.
6. Digər sürücülərin davranışını əvvəlcədən qiymətləndirməmək
Yolda yalnız öz hərəkətlərinizi düzgün idarə etmək kifayət etmir. Digər sürücülərin səhv edə biləcəyini də nəzərə almaq lazımdır.
Məsələn, qarşıdakı avtomobil qəfil dönə, dayanacaqdan çıxa və ya yolayrıcında motosikletin hərəkət istiqamətini kəsə bilər.
Motorcycle Safety Foundation tərəfindən tövsiyə olunan SEE yanaşması üç mərhələdən ibarətdir:
- Search — Axtar: Ətrafdakı potensial təhlükələri müşahidə et.
- Evaluate — Qiymətləndir: Həmin təhlükələrin necə inkişaf edə biləcəyini müəyyənləşdir.
- Execute — Hərəkət et: Təhlükəni azaltmaq üçün vaxtında düzgün manevr et.
Bu yanaşma xüsusilə yolayrıclarında, parklanma sahələrində və sıx şəhər hərəkətində faydalıdır.
7. Qoruyucu motosiklet geyimlərindən istifadə etməmək
Qısa məsafəyə getmək və ya aşağı sürətlə hərəkət etmək qoruyucu geyimdən imtina etmək üçün əsas deyil.
Adi gündəlik geyim sürtünmə və zərbə zamanı motosiklet üçün hazırlanmış qoruyucu avadanlıqla eyni müdafiəni təmin etmir.
Minimum təhlükəsizlik yanaşması:
- Ölçüyə uyğun, sertifikatlaşdırılmış motosiklet dəbilqəsi;
- Çiyin və dirsək qoruyucuları olan moto gödəkçə;
- Motosiklet üçün hazırlanmış əlcəklər;
- Sürtünməyə davamlı moto şalvar;
- Topuğu qoruyan motosiklet ayaqqabısı və ya bot.
Avropa bazarında dəbilqələr üçün ECE 22.06, qoruyucu motosiklet geyimləri üçün isə EN 17092 kimi standartlara diqqət yetirmək faydalıdır.
Qoruyucu geyim qəzanın qarşısını almır, lakin müəyyən xəsarətlərin ağırlığını azaltmağa kömək edə bilər.
8. Motosikletin texniki vəziyyətini yoxlamadan yola çıxmaq

Sürüş zamanı yaranan texniki nasazlıq motosikletin idarə olunmasına birbaşa təsir göstərə bilər.
Xüsusilə təkər təzyiqi, əyləc sistemi, işıqlandırma və idarəetmə mexanizmləri mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Yola çıxmazdan əvvəl yoxlayın:
- Təkərlərin vəziyyəti və istehsalçının tövsiyə etdiyi təzyiq;
- Ön və arxa əyləclərin işləməsi;
- Faralar, stop işığı və dönmə göstəriciləri;
- Yağ və digər texniki mayelərdə sızma əlamətləri;
- Zəncir və ya kəmər ötürməsinin vəziyyəti;
- Qaz və sükan idarəetməsinin sərbəst işləməsi.
Bu yoxlama bir neçə dəqiqə çəkə bilər, lakin ciddi texniki problemləri əvvəlcədən aşkar etməyə kömək edər.
9. Yorğun və diqqəti yayınmış vəziyyətdə motosiklet sürmək
Motosiklet sürmək davamlı diqqət və koordinasiya tələb edir.
Yorğunluq, yuxusuzluq, emosional gərginlik, alkoqol və diqqəti azaldan dərmanlar təhlükəli qərarlar vermək riskini artıra bilər.
Telefon ekranına baxmaq və ya naviqasiyanı hərəkət zamanı tənzimləmək də diqqəti yoldan yayındırır.
Necə yayınmalı?
- Yorğunluq hiss etdikdə təhlükəsiz yerdə fasilə verin.
- Naviqasiya marşrutunu yola çıxmazdan əvvəl qurun.
- Alkoqol və psixoaktiv maddələrin təsiri altında motosiklet idarə etməyin.
- Qəbul etdiyiniz dərmanların sürücülüyə təsirini nəzərə alın.
- Uzun səfərlərdə müntəzəm istirahət planlaşdırın.
Yorğun vəziyyətdə sürüşü davam etdirmək əvəzinə səfəri təxirə salmaq daha təhlükəsiz seçim ola bilər.
10. Öz bacarığını həddindən artıq qiymətləndirmək
Təcrübə artdıqca bəzi sürücülərdə həddindən artıq özünəinam yarana bilər.
Bu, sürət həddini aşmaq, təhlükəli ötmələr etmək, döngələrdə riskə getmək və ya digər motosikletçilərlə rəqabət aparmaq formasında özünü göstərə bilər.
Necə yayınmalı?
- Sürüş tempinizi öz bacarığınıza və yol şəraitinə uyğun seçin.
- Digər sürücülərin tempinə çatmaq üçün risk etməyin.
- Yeni motosiklet aldıqda onun idarəetmə xüsusiyyətlərinə uyğunlaşın.
- Təhlükəsiz şəraitdə müntəzəm məşq edin.
- Təkmilləşdirmə kurslarında iştirak etməyi nəzərdən keçirin.
Yaxşı motosiklet sürücüsü ən sürətli gedən deyil, riskləri düzgün qiymətləndirərək təhlükəsiz hərəkət edə biləndir.
Təhlükəsiz motosiklet sürüşünün əsas prinsipi
Motosiklet sürmək yalnız texniki bacarıq deyil, həm də düzgün düşünmə və qərarvermə prosesidir.
Görünməz zonalardan uzaq durmaq, ara məsafəsini qorumaq, sürəti yol şəraitinə uyğunlaşdırmaq və digər sürücülərin səhvlərinə hazır olmaq riskləri azaltmağa kömək edir.
ERRANTES RC olaraq inanırıq ki, hər səfərin ən vacib hissəsi mənzil başına təhlükəsiz çatmaqdır.
Yeni yollar. Yeni məkanlar. Ortaq xatirələr.
Mənbələr
- Motorcycle Safety Foundation — If You Ride a Motorcycle: https://msf-usa.org/documents/library/if-you-ride-a-motorcycle/
- Motorcycle Safety Foundation — Why It Helps to SEE: https://msf-usa.org/see/
- Motorcycle Safety Foundation — Motorcycle Safety Awareness Month: https://msf-usa.org/motorcycle-safety-awareness-month/
- National Highway Traffic Safety Administration — Motorcycle Safety: https://www.nhtsa.gov/road-safety/motorcycles
- Motorcycle Safety Foundation — T-CLOCS
Məqalə maarifləndirmə məqsədi daşıyır. Praktiki sürüş təlimini, motosikletin istehsalçı təlimatını və qüvvədə olan yol hərəkəti qaydalarını əvəz etmir.
Moto Bələdçidən daha çox
- Bakıda payızda motosiklet sürmək
- Tələsmədən sürmək sənəti: Cruiser fəlsəfəsi
- Bakıdan bir günlük motosiklet sürüşü